1.Podejście oparte na ryzyku – nowy model bezpieczeństwa wody
• odejście od systemu opartego wyłącznie na badaniu zgodności wody;
• ocena ryzyka jako proces obejmujący cały łańcuch dostaw;
• trzy rodzaje ocen ryzyka:
o ocena ryzyka w obszarze zasilania ujęcia wody,
o ocena ryzyka w systemie zaopatrzenia w wodę,
o ocena ryzyka w wewnętrznym systemie wodociągowym;
• podstawowe pojęcia: zagrożenie, zdarzenie niebezpieczne, ryzyko, środki kontroli ryzyka, monitoring operacyjny i monitoring zgodności;
• relacja pomiędzy ustawą wodociągową, Prawem wodnym, przepisami sanitarnymi oraz normami dotyczącymi bezpieczeństwa zaopatrzenia w wodę;
• kto jest dostawcą wody i na kim spoczywa obowiązek sporządzenia oceny.
2. Terminy i harmonogram nowych obowiązków
• pierwsza ocena ryzyka w obszarze zasilania ujęcia – do 31 grudnia 2026 r.;
• pierwsza ocena ryzyka w systemie zaopatrzenia w wodę – do 30 czerwca 2028 r.;
• pierwsza ocena ryzyka w wewnętrznym systemie wodociągowym obiektu priorytetowego – do 30 czerwca 2028 r.;
• przegląd ocen ryzyka i ich aktualizacja – nie rzadziej niż co 6 lat;
• zdarzenia i zmiany uzasadniające wcześniejszą aktualizację;
• obowiązek przekazania aktualizacji w terminie 30 dni;
• wyłączenia dotyczące najmniejszych dostawców wody;
• organy właściwe do otrzymania poszczególnych ocen i raportów.
3. Ocena ryzyka w obszarze zasilania ujęcia wody
• określenie i charakterystyka obszaru zasilania ujęcia;
• identyfikacja znaczących oddziaływań antropogenicznych;
• wykorzystanie informacji o zagospodarowaniu gruntów, dopływie wody i odnawianiu jej zasobów;
• uwzględnienie wyników monitoringu wód powierzchniowych i podziemnych oraz badań wody surowej;
• parametry objęte listą obserwacyjną;
• relacja między oceną ryzyka a analizą ryzyka sporządzaną na potrzeby ustanowienia strefy ochronnej ujęcia;
• identyfikacja zagrożeń i zdarzeń niebezpiecznych;
• ocena prawdopodobieństwa wystąpienia zdarzenia oraz dotkliwości jego skutków;
• dobór środków kontroli ryzyka;
• pozyskiwanie informacji od Wód Polskich, Inspekcji Sanitarnej, gmin i innych organów.
4. Raport podsumowujący ocenę ryzyka w obszarze zasilania ujęcia
• obligatoryjne elementy raportu określone w art. 4f ustawy;
• dane identyfikujące dostawcę oraz oznaczenie strefy zaopatrzenia;
• opis obszaru zasilania i lokalizacja ujęć;
• wykaz zagrożeń i zdarzeń niebezpiecznych;
• dokumentowanie przyjętej metody oceny ryzyka;
• podsumowanie wyników monitoringu i badań;
• formułowanie propozycji środków kontroli ryzyka;
• typowe braki mogące podważać kompletność oceny;
• przekazanie oceny i raportu do właściwego dyrektora RZGW Wód Polskich oraz właściwego organu Państwowej Inspekcji Sanitarnej.
5. Skutki zidentyfikowania ryzyka
• działania podejmowane przez dyrektora RZGW Wód Polskich;
• ustalanie przyczyn i skutków zanieczyszczenia;
• identyfikacja podmiotów odpowiedzialnych za zanieczyszczenie;
• rola dostawcy wody, gminy i wojewody;
• ocena potrzeby ustanowienia albo rozszerzenia strefy ochronnej ujęcia;
• możliwy wpływ oceny ryzyka na pozwolenia wodnoprawne i pozwolenia zintegrowane;
• przegląd skuteczności podjętych działań.
6. Ocena ryzyka w systemie zaopatrzenia w wodę
• określenie granic systemu zaopatrzenia w wodę;
• powiązanie oceny systemowej z oceną obszaru zasilania ujęcia;
• szczególna sytuacja zakupu i hurtowej sprzedaży wody;
• charakterystyka urządzeń i technologii ujmowania, uzdatniania, magazynowania oraz dystrybucji wody;
• ustalenie punktów zgodności;
• identyfikacja zagrożeń biologicznych, chemicznych, fizycznych i radiologicznych;
• uwzględnianie zmian klimatu, wycieków wody oraz nieszczelności przewodów;
• sporządzanie rejestru zagrożeń i zdarzeń niebezpiecznych;
• ocena ryzyka pierwotnego i resztkowego;
• dobór środków kontroli ryzyka oraz określenie odpowiedzialności za ich wdrożenie;
• obligatoryjne elementy raportu podsumowującego.
7. Od oceny ryzyka do monitoringu operacyjnego
• różnice pomiędzy monitoringiem operacyjnym a monitoringiem zgodności;
• dostosowanie monitoringu operacyjnego do konkretnego systemu;
• ustalenie parametrów, punktów i częstotliwości badań;
• walidacja skuteczności dezynfekcji;
• kontrola ubocznych produktów dezynfekcji;
• weryfikacja chemikaliów, materiałów filtracyjnych oraz wyrobów mających kontakt z wodą;
• możliwość zmniejszenia częstotliwości badania parametru – próg 60% wartości parametrycznej;
• możliwość usunięcia parametru z monitoringu – próg 30% wartości parametrycznej;
• przypadki, w których organ sanitarny może nakazać zwiększenie częstotliwości badań albo dodanie nowego parametru.
8. Ocena ryzyka w wewnętrznych systemach wodociągowych
• definicja obiektu priorytetowego i kryterium narażenia więcej niż 50 osób dziennie;
• obowiązki właściciela i zarządcy obiektu;
• forma i zakres oceny ryzyka;
• ryzyko związane z bakteriami z rodzaju Legionella oraz ołowiem;
• ogólna analiza ryzyka w budynkach mieszkalnych;
• okres przechowywania ocen i obowiązek ich aktualizowania;
• rozgraniczenie odpowiedzialności dostawcy wody oraz właściciela lub zarządcy budynku.
9. Kontrola i odpowiedzialność za naruszenie nowych obowiązków
• organy właściwe do kontroli wykonania obowiązków;
• odpowiedzialność za nieprzekazanie oceny lub jej aktualizacji w terminie;
• kara w wysokości 10 zł za każdy dzień opóźnienia, naliczana maksymalnie za 365 dni;
• kary od 100 zł do 60 000 zł za inne naruszenia obowiązków dostawcy wody;
• kary od 100 zł do 10 000 zł dla właścicieli i zarządców obiektów priorytetowych;
• odpowiedzialność za niewykonywanie badań, brak aktualizacji oraz nieprzechowywanie dokumentacji;
• dokumentowanie należytego wykonania obowiązków.
10. Jak przygotować przedsiębiorstwo do sporządzenia ocen ryzyka?
• powołanie interdyscyplinarnego zespołu;
• podział odpowiedzialności pomiędzy technologię, eksploatację, laboratorium, dział inwestycji i służby prawne;
• inwentaryzacja posiadanych danych i określenie braków;
• wykorzystanie dotychczasowych planów bezpieczeństwa wody i analiz ryzyka;
• zlecenie wykonania oceny podmiotowi zewnętrznemu a odpowiedzialność dostawcy wody;
• harmonogram działań pozwalający dochować terminu 31 grudnia 2026 r.;
• wewnętrzna procedura przeglądu i aktualizacji ocen.
11. Pytania uczestników i konsultacja problemów praktycznych